Układ zapłonu służy do przetwarzania prądu niskiego napię­cia dostarczanego przez źródło prądu na prąd wysokiego napię­cia oraz doprowadzania tego prądu w odpowiednim czasie do świec poszczególnych cylindrów silnika w celu wywołania iskrzenia na elektroflach świec. Rozróżniamy dwa rodzaje układów zapłonu: zapłon akumula­torowy, powszechnie stosowany, w którym źródłem prądu jest akumulator lub prądnica oraz zapłon iskrownikowy, stosowany rzadko, w którym źródłem prądu jest sam iskrownik.Zapłon akumulatorowy (bateryjny) W układzie zapłonu rozróżniamy dwa obwody: obwód niskie­go, napięcia i obwód wysokiego napięcia. Schemat bateryjnego układu zapłonu Obwód niskiego napięcia - źródło prądu (akumulator w czasie rozruchu i prądnica w czasie pracy silnika), wyłącznik zapłonu (tzw. stacyjka), uzwojenie pierwotne cewki zapłonowej, przery­wacz, masa. Obwód wysokiego napięcia - uzwojenie wtórne cewki zapło­nowej, rozdzielacz zapłonu, przewody wysokiego napięcia, świe­ce zapłonowe, masa. Źródłem prądu w tym obwodzie jest uzwo­jenie wtórne cewki zapłonowej, w którym indukowany jest prąd wysokiego napięcia w chwili przerwania przepływu prądu w uzwojeniu pierwotnym. Wyłącznik zapłonu Wyłącznik zapłonu umieszczony na tablicy rozdzielczej samo­chodu służy do włączania źródła prądu do obwodu niskiego napięcia układu zapłonu i wyłączania go z niego. Budowę naj­prostszego wyłącznika zapłonu W kadłubie wyłącznika znajduje się zamek bębenkowy i właś­ciwy wyłącznik składający się z płytki z gniazdkami zakończo- Cewka zapłonowa składa się z rdzenia, uzwojeń: pierwotnego i wtórnego, obudowy z pokrywami oraz dodatkowego rezystora.nymi zaciskami do przewodów oraz dociskanej do niej przez sprężynę płytki z wystającymi stykami. W położeniu „wyłączo­ne" wystające styki opierają się o płytkę pomiędzy gniazdkami i nie są z nimi połączone. Przy przekręceniu kluczyka zamka w położenie „włączone" zabierak obraca płytkę ze stykami dotąd, aż wejdą one w gniazdka drugiej płytki. Z tą chwilą włączony jest obwód niskiego napięcia układu zapłonu i obwody wskaźników. W większości pojazdów samochodowych stosuje się wyłączni­ki wielopołożeniowe (tzw. stacyjki), które służą do włączania również innych obwodów (np. kierunkowskazów, świateł itp.).Cewka zapłonowa służy do przetwarzania prądu niskiego napięcia (6 lub 12 V) na prąd wysokiego napięcia (15. .20 tys. V). Budowę cewki zapłonowej Cewka stanowi zespół nierozbieralny. Rdzeń cewki - wykonany z wiązki drutów lub pakietu blaszek z miękkiej stali elektromagnetycznej - ma takie samo zadanie jak rdzeń elektromagnesu. Poszczególne druty lub blaszki są od siebie odizolowane. Uzwojenie wtórne cewki - składa się z ok. 18...20 tys. zwojów z cienkiego (0 0,1 mm), izolowanego drutu miedzianego nawinię­tych na tekturowej rurce nałożonej na rdzeń cewki. Jeden koniec uzwojenia wtórnego jest wyprowadzony do gniazda w pokrywieobudowy cewki, a drugi połączony z uzwojeniem pierwotnym wewnątrz cewki. Uzwojenie pierwotne cewki - składa się z ok. 300...350 zwojów z grubego (0 0,8 mm), izolowanego drutu miedzianego nawinię­tych na uzwojeniu wtórnym i odizolowanych od niego warstwą papieru i tekturą. Oba końce uzwojenia pierwotnego są połączo­ne z zaciskami w pokrywie obudowy cewki. Cewka ujęta jest w dwa blaszane półpierścienie ze stali elek­tromagnetycznej, które zamykają jej obwód magnetyczny. Obudowa cewki - szczelna, stalowa, prasowana puszka w kształcie walca zamknięta z jednej strony pokrywą bakelito­wą, w której mieszczą się zaciski uzwojenia pierwotnego i gniaz­dko przewodu wysokiego napięcia. Na dnie obudowy umieszczo­ny jest izolator, na którym opiera się cewka. Wnętrze obudowy, po włożeniu do niej cewki, jest zalane masą uszczelniającą lub olejem transformatorowym w celu zabezpieczenia uzwojenia przed wilgocią i zwarciami. Rezystor dodatkowy - stosowany w niektórych cewkach -włączony jest szeregowo w obwód niskiego napięcia i służy do samoczynnego regulowania prądu w uzwojeniu pierwotnym cewki, w zależności od czasu trwania zwarcia styków przery­wacza. W przypadku małej prędkości obrotowej wału korbowego silnika poszczególne zwarcia styków przerywacza trwają sto­sunkowo długo, wskutek czego prąd płynący w uzwojeniu pier­wotnym nagrzewa rezystor, a tym samym oporność jego wzrasta, co powoduje ograniczenie prądu w uzwojeniu pierwotnym. W przypadku dużej prędkości obrotowej wału korbowego styki przerywacza zwierają się na bardzo krótki okres, wskutek czego przepływa przez nie mniej prądu, rezystor stygnie i w mniejszym stopniu ogranicza przepływ prądu, co zapewnia wytwarzanie dostatecznie silnej iskry przy dużej prędkości biegu silnika. Podczas rozruchu silnika, gdy wskutek pracy rozrusznika napięcie akumulatora znacznie maleje, włącznik rozrusznika zwiera rezystor dodatkowy cewki i całe dysponowane napięcie zostaje przyłożone do uzwojenia pierwotnego, co zapewnia wy­twarzanie dostatecznie silnej iskry.Rozdzielacz zapłonu Rozdzielacz zapłonu - połączenie dwóch urządzeń, wykrvwacza i rozdzielacza, umieszczonych we wspólnym kadłu-Wp i maiacych wspólny napęd. Rozdzielacz zapłonu służy do nrzerywania przepływu prądu niskiego napięcia w uzwojeniu pierwotnym i odprowadzaniu impulsów prądu wysokiego napięcia wytworzonego w uzwojeniu wtórnym cewki zapłonowej do świec.Świece zapłonowe Świece zapłonowe służą do wytwarzania iskier wewnątrz komór spalania cylindrów w celu zapalenia mieszanki paliwo-wo-powietrznej. Budowa świecy jest pokazana na rysunku 3-56. Świece zapłonowe są wkręcane w otwory gwintowane w głowicy cylindrów. Świece zapłonowe mogą być nierozbieralne lub rozbieralne, przy czym te ostatnie prawie nie są już stosowane. Korpus świecy wykonany ze stali ma kształt walca zakończo­nego od góry sześciokątem do klucza, a w dolnej gwintem do wkręcania świecy. Wydrążenie wewnątrz części gwintowanej tworzy komorę cieplną świecy, w której wystaje dolna część izolatora zwana stożkiem.Izolator świecy wykonany z materiału odpornego na działanie wysokiej temperatury, wysokiego ciśnienia i wysokiego napię­cia. Przeważnie jest to materiał ceramiczny podobny do porcela­ny (stąd gwarowa nazwa „porcelanka"). izolator jest osadzony w kadłubie świecy i uszczelniony w nim specjalnym kitem i pierścieniami uszczelniającymi. W nowoczesnych rozwiązaniach konstrukcyjnych uzyskuje się bardzo dobrą szczelność izolatora w korpusie świecy stosując montaż termiczny (np. świece zapłonowe ISKRA). W świecach o budowie konwencjonalnej stożek izolatora znaj­duje się wewnątrz komory cieplnej natomiast w niektórych świecach o nowoczesnej konstrukcji stożkowy koniec izolatora wystaje poza komorę cieplną w korpusie świecy (patrz rys. 3-56). Konstrukcja taka zapewnia optymalne warunki zapłonu mieszanki w cylindrze silnika i lepsze jej spalanie nawet przy małych obciążeniach. Świece o wystającym stożkowym końcu izolatora mogą być stosowane tylko w takich silnikach, których zawory wylotowe zapewniają odpowiednie ich chłodzenie oraz wystająca w komo­rze spalania część izolatora nie dotyka tłoka ani zaworów.